DYLEMATY REFORMOWANEJ SZKOŁY W XXI WIEKU

AGATA POPŁAWSKA. RED.

Tocząca się reforma budzi żywe zainteresowanie środowiska naukowego NWSP, które podejmuje próbę ewaluacji zachodzących zmian i wskazywania sposobów optymalizacji tego procesu.

Autorzy, którzy przyjęli zaproszenie do dyskusji o dylematach reformowanej szkoły, rozważali zmiany zachodzące zarówno w teorii jak i praktyce edukacyjnej.
Pokłosiem tej debaty stała się książka pod redakcją Agaty Popławskiej "Dylematy reformowanej szkoły w XXI wieku".

Inaugurując naukową dysputę Urszula Ostrowska dokonała uporządkowania dotychczasowej wiedzy o licznych reformach edukacyjnych. Wskazała na złożoność procesu reformowania i jego zależność od licznych uwarunkowań. Przypomniała, iż międzynarodowe raporty akcentują wymiar światowy problemów pojawiających się na drodze reformowania oświaty.

Realizowana obecnie reforma edukacyjna łączy podmiotowość uczniów z ich samodzielnością, aktywnością i refleksyjnością dotyczącą siebie i otaczającego świata. Obraz JA, twórczość, i podmiotowość stały się przedmiotem artykułu Janiny Uszyńskiej–Jarmoc.

Próbę krytycznego spojrzenia na urzeczywistnianie idei podmiotowości ucznia na różnych szczeblach kształcenia reformowanej szkoły podjęła Agata Popławska, która teoretyczne rozważania wzbogaciła empiryczną ilustracją.

Licznym problemom sprostać może tylko nauczyciel twórczy, wielostronnie kompetentny, odpowiednio przygotowany pod względem zawodowym.

Profesjonalizm nauczyciela stał się przedmiotem refleksji poczynionej przez Elżbietę Jaszczyszyn. Rozważania o statusie zawodowym nauczycieli i wymogach stawianych tej grupie zawodowej Autorka zaprezentowała na tle systemu doskonalenia zawodowego nauczycieli w Polsce.

Nauczyciele zadecydują o sukcesie reformy programowej. To od nich zależeć będzie w jakim stopniu skorzystają z danej im swobody i wybiorą najlepszy dla swoich uczniów program kształcenia. Tej istotnej kwestii poświęcony jest artykuł Barbary Dudel i Małgorzaty Głoskowskiej-Sołdatow, które przedstawiły program kształcenia jako istotny wyznacznik kierunku pracy nauczyciela oraz przybliżają kryteria oceny programów. Cenne uzupełnienie wywodów teoretycznych tworzy zaprezentowany przez Autorki materiał empiryczny.

Integracja treści kształcenia to ważne założenie reformy systemu edukacji. Ścieżki edukacyjne obok koncepcji nauczania zintegrowanego, umożliwiają realizację tego postulatu. Zdaniem Aliny Szwarc-Adamiuk ścieżki międzyprzedmiotowe stają się jednym z wyznaczników nowoczesnego kształcenia. Autorka zwróciła szczególną uwagę na edukację czytelniczą i medialną, które ciągle jeszcze stanowią wyzwanie dla reformowanej szkoły.

Za niezbędny warunek optymalizacji procesu kształcenia należy uznać uzyskanie informacji, na ile są efektywne działania podejmowane przez jego uczestników. Ocenianie w reformowanej szkole stało się przedmiotem rozważań Moniki Zińczuk. Autorka poszukiwała odpowiedzi na pytanie, czym jest ocenianie i jakie powinno pełnić funkcje, traktując proces oceniania jako system informacyjno-motywujący.

Potwierdzeniem jak niezwykle problematyczne są zagadnienia związane z ocenianiem zewnętrznym, a szczególnie z nowym egzaminem dojrzałości może być artykuł Katarzyny Borawskiej-Kalbarczyk i Agaty Popławskiej, który stanowi próbę odzwierciedlenia nastrojów i opinii środowiska uczniów i nauczycieli w przededniu Nowej Matury.

W kolejnym tekście Autorki Monika Zińczuk i Alina Szwarc–Adamiuk zaprezentowały działania podjęte przez Niepaństwową Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Białymstoku na rzecz twórczego namysłu nad reformowaną szkołą.