Prof. zw. dr hab. Tadeusz Wieczorek
Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku

TRIANGULACJA METOD W BADANIACH SPOŁECZNYCH

Streszczenie


Triangulacja jest postrzegana jako jeden z najczęściej stosowanych zabiegów metodologicznych nastawionych na obiektywizację procesu badawczego. W metodologii jakościowej najczęściej stosuje się triangulację danych, badawczą, teorii, metodologiczną i interdyscyplinarną. Od jakiegoś czasu toczy się jednak dyskusja nad łączeniem metod jakościowych z ilościowymi w badaniach społecznych. Wiele publikacji niemieckich pokazuje, że takie łączenie metod badawczych jest bardzo sensowne, dając bardziej obiektywny ale nigdy do końca pełny obraz danego przedmiotu badań. Łączenie ilościowych i jakościowych metod badań może następować na poziomie projektowania badań, doboru próbki, technik gromadzenia danych oraz ich analizy. Triangulacja metod ma na celu między innymi:
—    potwierdzenia danych, lub ich walidację,
—    pełne wyjaśnienie badanych zjawisk na podstawie rezultatów analizy danych,
—    sugestie ewentualnego uzupełnienia badanej próby oraz kierunki dalszego gromadzenie danych i ich analizę.
W przyszłości konieczne wydaje się zwiększenie łączenia jakościowych badań przypadków i ilościowych badań przeglądowych w celu dogłębnego zbadania różnych płaszczyzn i wymiarów złożonej rzeczywistości pedagogicznej. Jednakże kwestia triangulacji metod badania w naukach o wychowaniu i innych naukach społecznych jeszcze długo nie będzie rozstrzygnięta. Szanse na dalsze doskonalenie metodologii i rozwój badań społecznych można upatrywać nie tyle w próbach mieszania podejścia jakościowego i ilościowego, co w kompleksowych planach badawczych stosujących w praktyce koncepcje komplementarnego łączenia metod ilościowych i jakościowych.
Słowa kluczowe: metodologia, badania społeczne, triangulacja, metody mieszane, badania dydaktyczne.


TRIANGULATION OF METHODS IN SOCIAL RESEARCH


Abstract

Triangulation is regarded as one of the most frequently used methodological measures aimed at rendering the research process more objective. In qualitative methodology, the most frequently used triangulations are that of data, research, theory, methodology, and interdisciplinary triangulation. However, there has been an on-going discussion concerning the combination of qualitative and quantitative methods in social research. Many German publications have demonstrated that such amalgamation of research methods is very sensible and yields a far more objective, although never complete, image of a given research subject. The qualitative and quantitative research methods can be combined at the research planning stage or for selection of samples, techniques for data gathering and their analysis. The aims of method triangulation include, among others:
—    verification of data or their validation,
—    full explication of the researched phenomena on the basis of data analysis results,
—    suggesting possible supplement of the research sample and any directions of further data collection and their analysis.
In the future, it seems necessary to increase the instances of combining qualitative case studies and quantitative review investigations for in-depth research of the various planes and dimensions of the complex pedagogical reality. However, the question of triangulation of research methods in educational sciences and other social sciences will probably not be answered for many years. There is opportunity for further improvement in methodologies and development of social research not only in the attempts to combine the qualitative and quantitative approaches, but also in comprehensive research plans, where the concept of complementary combination of qualitative and quantitative  methods is applied in practice.
Keywords: methodology, social studies, triangulation, mixed methods, teaching research.